28. Lịch sử vẻ vang kinh Vinh danh? 

Bản hóa học của khiếp Vinh Danh là 1 trong bài ca chúc tụng. Có lẽ nó được biên soạn ra nhằm bênh vực thiên tư của Đức Giêsu, nhằm mục đích chống lại những lạc giáo, tuyệt nhất là lạc giáo Ariô<1>.

Bạn đang xem: Lễ cưới có kinh vinh danh không

Kinh này, lúc đầu không được soạn mang lại Thánh Lễ, bởi vì thế, ko được sử dụng trong Thánh Lễ mặt Đông tương tự như bên Tây.

Không rõ ai là tác giả của ghê này. Gớm này được du nhập vào phụng vụ Rôma thời thánh Giáo hoàng Lêô Cả (440-461), mặc dù chỉ thực hiện vào lễ Chúa giáng sinh. Đức giáo hoàng Simacô (498-514) không ngừng mở rộng tới các Thánh Lễ Chúa nhật cùng lễ những thánh tử đạo khi được Giám mục cử hành. Núm kỷ XI, tởm này được sử dụng trong đa số Thánh lễ, ngoại trừ những ngày thống hối.

29. Ý nghĩa ghê Vinh danh? 

Kinh Vinh Danh là thánh thi chúc tụng cùng khẩn nài, phía lên Chúa phụ thân và Chúa Kitô (x. QCSL, số 53). Chúa Thánh Thần cũng khá được nhắc tới tuy vậy rất ngắn: “<…> Vì, lạy Chúa Giêsu Kitô, chỉ có Chúa là Ðấng Thánh, chỉ có Chúa là Chúa, chỉ có Chúa là Ðấng về tối Cao, thuộc Ðức Chúa Thánh Thần trong vinh quang Ðức Chúa Cha. Amen”.

<1> Năm 320, linh mục Ariô đến rằng, Chúa Giêsu chỉ là thụ tạo ra như những thụ tạo ra khác.

30. Thánh lễ làm sao thì đọc hoặc hát tởm Vinh danh?

Kinh Vinh Danh được hát giỏi đọc trong những Chúa nhật xung quanh mùa Vọng với Mùa Chay, trong số lễ trọng, lễ kính và trong các dịp cử hành tương đối long trọng. Quy chế tổng quát mắng sách lễ Roma nói tới kinh Vinh danh như sau: “Vinh danh là 1 trong những thánh thi có từ rất lâu lăm và xứng đáng kính cơ mà Hội Thánh, được Chúa Thánh Thần quy tụ, dùng để tôn vinh Chúa phụ vương và Chiên bé và ước khẩn với rán Con. Không được thay thế phiên bản văn của thánh thi này bằng phiên bản văn làm sao khác. Linh mục, hoặc tùy nghi, một ca viên xuất xắc cả ca đoàn xướng, rồi hoặc toàn bộ mọi tín đồ cùng hát, hoặc cùng đoàn hát chuyển phiên với ca đoàn, hoặc một mình ca đoàn hát. Còn nếu như không hát thì nên đọc, hoặc mọi người đọc chung, hoặc chia hai bè. Thánh thi này được hát giỏi đọc trong số Chúa nhật kế bên Mùa Vọng với Mùa Chay, trong những lễ trọng với lễ kính, và trong những cử hành quan trọng khá long trọng” (số 53).

31. Lời tổng nguyện hoặc lời nguyện nhập lễ?

Lời tổng nguyện là cực độ và hoàn thành các nghi tiết mở đầu.

Lời nguyện này, tiếng Latinh là collecta, xuất phát điểm từ động từ colligere, nghĩa là thu góp, được giải thích theo hai nghĩa:

Là lời tổng nguyện, vị vị nhà sự thu góp toàn bộ các ý nguyện của cùng đoàn và dâng lên Chúa đại diện cộng đoàn.

Lời nguyện được đọc sau khi cộng đoàn sẽ tụ họp trên một địa điểm nào đó trước lúc họ tiến tới vị trí dâng lễ.

Được để vào địa điểm cuối nghi thức mở đầu để dẫn nhập vào buổi lễ và dẫn nhập vào các bài đọc.

Diễn tiến bao gồm bốn chặng: mời gọi, thinh lặng, lời nguyện và kết luận (x. QCSL, số 54).

Nhằm nhấn mạnh vấn đề đến đặc thù thống hối của mùa Chay, ghê Vinh Danh ko được hát trong những Chúa nhật mùa Chay, trừ ra trong ngày lễ trọng xuất xắc lễ kính. Như truyền thống lịch sử đã đi vào nghi lễ Rôma trong Sách lễ tiền Công đồng Vatican II với vẫn giá chỉ trị cho tới nay, thánh lễ tiệc ly bao gồm hát tởm Vinh Danh để cho là mùa Chay đang kết thúc. Đang khi hát thì rung chuông (chuông cung thánh với chuông bên trên tháp chuông), sau đó, ko rung chuông nữa cho tới kinh Vinh Danh của lễ Vọng Phục Sinh. Đang khi cùng đoàn hát gớm Vinh Danh vào lễ Vọng Phục Sinh, cũng rất có thể kéo chuông nếu gồm tục lệ này. Kinh Vinh Danh tất nhiên sẽ được hát tiếp trong những Chúa nhật Phục Sinh, các ngày vào tuần bát nhật Phục Sinh và các Chúa nhật thường xuyên niên nữa. Để hiểu thêm về khiếp Vinh Danh, nội dung bài viết sau vẫn dẫn giải các khía cạnh về kế hoạch sử, chân thành và ý nghĩa và mục vụ của lời gớm này.

*

LỊCH SỬ

Kinh Vinh Danh trong thánh lễ-tức bàiGloriain excelsis Deo(Vinh danh thiên chúa trên những tầng trời) - được hotline là “Vinh tụng ca lớn” (= “Lời đại tán tụng”) nhằm mục đích phân biệt cùng với “Vinh ca ngợi nhỏ” làKinh sáng Danh(Gloria Patris).

Kinh Vinh Danh là một trong những bài hát rất cổ xưa của Giáo hội thời kỳ đầu thuộc với các KinhPros hilarion(Ôi nguồn sáng huy hoàng) vàTe Deum(Chúng bé chúc tụng Chúa).

Kinh Vinh Danh được kiếm tìm thấy trong 3 phiên bản:i>Phiên bản Syria từ bỏ phụng vụ của phái Nestorius;ii>Phiên bạn dạng Hy Lạp từ sáchHiến chế Tông đồ;iii> Phiên bạn dạng Hy Lạp từ phụng vụ Byzantin của nghi lễ Đông phương. Phiên bản sau cùng bao gồm nội dung trùng khớp hầu hết với phiên bản phương Tây.1Kinh Vinh Danh bấy giờ không được áp dụng trong thánh lễ mà là lời gớm chúc tụng ngợi khen được áp dụng như một bài thánh ca Rạng đông Phục sinh và từ từ thuộc thành phần kết thúc của tởm Sáng như vào nghi lễ bên phương Đông. Bên Tây phương cũng vậy, chẳng hạn tại những tu viện vùng Ái Nhĩ Lan và Pháp, gớm Vinh Danh hồi đầu không bên trong thánh lễ.2

Bài ca này mở ra sớm tuyệt nhất vào thay kỷ sản phẩm IV, mà lại chỉ được chuyển vào thánh lễ Rôma vào đầu thế kỷ thứ V bên dưới thời của Đức Lêô Cả (400-461), lúc đó fan ta chỉ hát tởm Vinh Danh trong thánh lễ nửa đêm Giáng Sinh bởi vì là bài bác ca các thiên thần hát trên Bêlem trong tối Chúa xuống cụ làm tín đồ (Lc 2,13-14).3Thật ra trước đó, ĐGH Telesphorus (128- 139?) đang ra lệnh đề nghị hát khiếp Vinh Danh vào thánh lễ Giáng Sinh dịp nửa đêm.4

*

Sau đó, mang lại đời Đức Giáo Hoàng Synmaque (498-514), kế vị Đức Gelasio, kinh Vinh Danh bắt đầu được đưa ra quyết định cho hát thân phần tởm Nhập lễ (Introit) cùng kinh yêu đương Xót (Kyrie) trong toàn bộ các thánh lễ Chúa nhật với lễ kính những thánh tuẫn đạo khi vì một vị giám mục cử hành.5

Sau thuộc kinh Vinh Danh được dành cho cả lễ các thánh giáo hoàng, rồi đến những thánh giám mục.6Căn cứ vào cuốnSacramentarium Gregorianum,đặc quyền này của Đức Giám mục tồn tại trong một thời gian khá lâu chính vì cho đến cố gắng kỷ VII, một linh mục thường chỉ được phép hát gớm Vinh Danh mỗi năm một lần vào lễ Phục Sinh (đêm Canh thức quá qua) và trong mùa thụ phong linh mục lúc ngài được rước vào nhà thờ họ nhằm cử hành thánh lễ mở tay (theo nghi tiết của St. Amand). Từ từ về sau, khoảng cuối thế kỷ XI, tởm Vinh Danh mới trở nên thông dụng và số đông linh mục cũng được quyền bắt hát như Đức Giám mục trong toàn bộ những đợt nghỉ lễ Chúa nhật và lễ mừng gồm tính chất trọng thể trừ ra trong đợt Vọng với mùa Chay.7

Kinh Vinh Danh vốn là 1 trong những trong số vài bài nằm vào cuốnOrdo MissaeLa-tinh được phổ cập hết sức rộng rãi từ thời Carolingian (751 - ...) ngay cả bên ngoài thánh lễ. Minh chứng là khi hoàng đế Charlemagne dẫn Đức Lêô III vào vào tòa nhà nghị viện của đế quốc tại Paderborn (năm 799), mọi fan đã hát gớm Vinh Danh.8

Tới vào cuối thế kỷ thứ VIII, đề cập như nghi thức bắt đầu của thánh lễ gồm: ca nhập lễ, làm rất nổi bật tinh thần ngày lễ; khiếp Thương Xót (Kyrie); tởm Vinh Danh (Gloria); với lời nguyện nhập lễ. Theo Jungmann, đến vắt kỷ IX, hình thức chữ đỏ đòi buộc vị giám mục công ty tế phải đối diện với dân chúng trong những lúc cất giờ đồng hồ hát khiếp Vinh Danh,nghĩa là từ thuở đầu kinh Vinh Danh hẳn là được hát bởi toàn thể cộng đồng.9Giống như ghê Thương xót,từ thời điểm khởi đầu, kinh Vinh Danh là 1 bài hát mang ý nghĩa cộng đồng. Tuy nhiên sau đó, ghê Vinh Danh được fan ta tô vẽ thêm bằng những giai điệu âm nhạc hoa mỹ với phức tạp khiến cho nó trở thành bài hát của riêng rẽ ca đoàn.

Cấu trúc của nghi thức mở màn Thánh lễ (= ca nhập lễ + khiếp Thương xót (Kyrie) + khiếp Vinh Danh (Gloria) + lời Tổng nguyện) đã có Sách lễ Rôma của Đức Phaolô VI (1969/1970) rước lại tự phụng vụ vậy kỷ VIII, tuy vậy thêm vào kia nghi thức sám hối mặc dù nghi thức này mãi vắt kỷ IX bắt đầu có.

Tập tục như bọn họ thấy hiện nay nay, coi như đã thành hình từ vắt kỷ XI, nghĩa là kinh Vinh Danh được hát vào tất cả những Chúa nhật cùng những thời điểm dịp lễ kính, lễ trọng, ngoài những ngày thống hối trong toàn Giáo hội Tây phương.10

*

Ý NGHĨA11

Kinh Vinh Danh là 1 trong những thánh thi chúc tụng và khẩn nài phía lên Chúa thân phụ và Đức Kitô (Quy chế bao quát Sách lễ Rôma = QCSL, số 43). Toàn phiên bản văn chia thành 3 phần:i>Đoạn mở đầu;ii>Đoạn hướng đến Chúa Cha;iii>Đoạn hướng về Đức Kitô.

A. Đoạn mở đầu: Lời ca thiên thần trong đêm Chúa Giáng Sinh

Vinh danh Thiên Chúa trên những tầng trời,/ và an ninh dưới nuốm cho loài fan Chúa yêu thương (cho fan thiện tâm).

Lời này được tổng đúng theo từ nhiều bản văn Thánh Kinh, đặc biệt từ lời mệnh danh do các thiên thần hát lên trong đêm Chúa ngày lễ noel tại Bêlem (x. Lc 2,13-14). Vì chưng vậy, nó còn có tên gọi làThánh ca Thiên Thần(x. Ga 1,29; Tv 109, 1; Cv 2,34-36).12

Khi thiên thần hát“Vinh danh Thiên Chúa trên những tầng trời”trong tối Chúa noel tại Bêlem, chúng ta hiểu ngay rằng đấy là những lời nhằm ca tụng vinh quang cùng lòng nhân hậu của Thiên Chúa cha - Đấng đã ngự trên trời - chứ không nhắm tới Chúa Giêsu cùng câu này biến đổi như một lời loan báo vui mắt về vòng tay ủ ấp giữa trời với đất. Chủ yếu Chúa phụ thân đã thực hiện ơn cứu chuộc giải pháp tỏ tường qua mầu nhiệm nhập thể và công tác này, tức “Ca tụng vinh danh danh Thiên Chúa và ơn cứu giúp rỗi đến nhân loại” không “đạt tới” sự trọn vẹn cho đến khi Chúa Giêsu chịu nạn chịu chết trên thập giá làm cho hy tế dơ lên Chúa Cha; lịch trình này vẫn đang hiện thực mọi khi Hội Thánh quy hợp nhau để cử hành Thánh Thể và đựng lên lời ca này.13

Mệnh đề“cho tín đồ thiện tâm”là dịch sát theo phiên bản Latinh“homminibus bonae voluntaris”được rút từ bản Vulgata (Lc 2,14) màbonae voluntarischỉ được dịch lại từ bỏ chữêuđôkiacủa nguyên bạn dạng Hy Lạp. Trong Thánh Kinh, nhị từêuđôkiaêuđôkêinnói lên sệt ân giỏi lòng tốt của Thiên Chúa dành riêng cho kẻ được Ngài tuyển chọn. Mang lại nênanthropôi êuđôkiadịch là những người được Thiên Chúa dịu dàng giáng phúc (loài bạn Chúa thương) thì thích hợp hơn cho“người thiện tâm”,nghĩa là Thiên Chúa không những giới hạn ban an toàn cho người có thiện trung tâm mà cho toàn bộ những ai đẹp mắt lòng Người. Ở phía trên cũng hoàn toàn có thể hiểu là ơn cứu vớt độ của Chúa ko chỉ dành riêng cho nhúm người có thiện trung khu hay dành riêng riêng cho những người Do Thái, nhưng cho toàn bộ mọi người.14Nói cách khác, an ninh chính thức và siêu nhiên không thể vì chưng tự thiện trung ương con tín đồ mà có, nhưng bắt buộc nhờ tình yêu Thiên Chúa ban tặng.15

B. Đoạn lắp thêm II: Lời vinh danh Thiên Chúa

Chúng con ca tụng Chúa, chúng con chúc tụng Chúa(Br 3,6; Tv 145,2),/ chúng nhỏ thờ lạy Chúa, chúng con vinh danh Chúa(Kh 4,11; Rm 11,36; 1Cr 6,20),/ chúng con cảm tạ Chúa bởi vì vinh quang cao quý Chúa(1Bns 16,24; 2Cr 4,15)./ Lạy Chúa là Thiên Chúa, là Vua bên trên trời(Kh 4,8; Tb 13,7; doanh nghiệp 4,37),/ là Chúa phụ thân toàn năng(St 17,1-2; 2Cr 6,18).

Tiếp nối chủ đề lời ca của những thiên thần, đoạn này biểu đạt sự nối kết thân trời với đất giữa những lời ngợi khen chúc tụng Thiên Chúa qua 5 hễ từ tuôn ra một mạch theo thể thức tôn thờ của những thánh thi cổ xưa. Năm động từ này là: ca ngợi; chúc tụng; bái lạy; tôn vinh; và cảm tạ Chúa được vang lên như các làn sóng đại dương không ngớt trào dâng mà đỉnh điểm là “chúng con cảm tạ Chúa vì vinh quang cao thâm Chúa”.16Kiểu hoan hô chúc tụng như thế đã lâu dài trong phụng vụ từ rất xa xưa, là một trong những thói tục ra mắt trong buổi phụng trường đoản cú công cộng giành riêng cho các hoàng đế, tuy vậy sau đã có tu chỉnh, được “rửa tội” để sử dụng trong Giáo hội.17

Đoạn này tiếp tục nhấn mạnh dạn đến vinh quang của Thiên Chúa được thể hiện bằng ngôn từ hay trưng ra một chuỗi danh hiệu: Ngài là Thiên Chúa (Deus), là Vua bên trên trời (Rex caelestis), đặc trưng Ngài là thân phụ toàn năng (Pater omnipotens), một cụm từ đã tất cả trong khiếp Tin Kính các Tông đồ dùng (Symbolum apostolicum), thường xuất hiện trong những thánh thi cổ tương tự như Thánh ThiTe Deum. Vị vậy, loài bạn phải bộc bạch thái độ “chúc tụng, thờ lạy, vinh danh và cảm tạ” giành cho Ngài.18

C. Đoạn lắp thêm III: Lời kêu ước Đức Giêsu

Lạy con Một Thiên Chúa, Chúa Giêsu Kitô(Ga 1,14. 18),/ Lạy Chúa là Thiên Chúa, là rán Thiên Chúa / là bé Ðức Chúa Cha(Kh 1,8; Ga 1,29). Chúa xóa tội nai lưng gian, xin thương xót bọn chúng con(Ga 1,29); Chúa xóa tội trần gian, xin nhậm lời chúng con cầu khẩn(Ga 14,13). Chúa ngự bên hữu Ðức Chúa Cha(Cl 3,1; Dt 8,1), xin thương xót chúng con. Vì, lạy Chúa Giêsu Kitô, chỉ tất cả Chúa là Ðấng Thánh(Kh 15,4), chỉ gồm Chúa là Chúa(Is 37,20), chỉ bao gồm Chúa là Ðấng tối Cao(Tv 83,18), cùng Ðức Chúa Thánh Thần( Rm 8,9; 1Pr 3,8)trong vinh quang quẻ Ðức Chúa Cha(Lc 9,26; Ga 1,14; Pl 2,11).

Trước hết, đoạn này quy nhắm đến Chúa Kitô với những danh hiệu chính của Ngài là: công ty Tể (Dominus); Thiên Chúa (Deus); cừu Thiên Chúa (Agnus Dei); con Chúa phụ thân (Filius Patris). Nghĩa là Chúa Kitô vừa là Thiên Chúa uy quyền, đồng bạn dạng thể với Chúa Cha, vừa là Đấng cứu vãn Chuộc nhân loại (Chiên hy tế là tước hiệu quy về công trình xây dựng cứu độ của Đức Kitô). Thiết yếu Đức Giêsu, bé Thiên Chúa (Filius Patris) bắt đầu là phản ảnh trung thực vinh quang quẻ của Thiên Chúa phụ thân tại thế gian (Dt 1,3).19

Bài ca tiếp nối chuyển sang mệnh danh Chúa Giêsu mà lại dưới dạng khẩn ước với tía lời van vỉ như trong các kinh cầu, vào đó, Hội Thánh không phần đa nhắc nhớ công trình cứu độ Chúa Kitô đã bị tiêu diệt trên thập giá đựng xóa tội thế gian mà còn nhìn ngắm Ngài đã khải trả ngự bên hữu Đức Chúa Cha.

Xem thêm: Tổng hợp mẫu hộp quà gỗ tết giá tốt t04/2024, khay gỗ đựng quà tết giá tốt t04/2024

Tiếp đó, Hội Thánh xưng tụng Đức Kitô với tía danh hiệu: Đấng Thánh (Sanctus); công ty Tể (Dominus); Đấng tối Cao (Altissimus) vốn đã có lần nằm trong số công thức tuyên xưng đức tin thời kỳ đầu Kitô giáo: nghĩa là, những tín hữu không hầu như tuyên xưng thiên tư của Đức Kitô hơn nữa muốn xác minh bằng cả mạng sống mình là bọn họ chỉ tôn thờ một mình Người là Đấng Thánh, thuộc về thượng giới, làKyriostheo niềm tin của 1Cr 8,6 và Pl 2,11; còn những tà thần rất nhiều là thọ tạo thành phàm tục do thuộc về trằn thế. Chỉ rất có thể hiểu những đặc điểm đó khi biết bối cảnh lịch sử ra đời của ghê Vinh Danh: đó là thời kỳ thần dân nên tôn thờ hoàng đế; thời kỳ của những lễ hội huy hoàng với hầu hết buổi cúng cúng các thần minh vốn bao gồm cả phần đông cuộc hiến tế công cộng; các Kitô cũng trở thành lôi kéo và bị ép nên tôn thờ hoàng đế và dưng hương cho những thần minh, nhưng lại họ đã cưng cửng quyết không đồng ý mà chỉ tuyên xưng cùng tôn thờ một mình Đức Kitô cùng với danh hiệuKyrios. Hành vi này khiến họ bị nghi ngờ là rình rập đe dọa cho an toàn công cộng, là quân thù của thần minh cùng đất nước, bắt buộc đã thường xuyên bị bách sợ và cần trả giá bằng cả tính mạng của mình.20

Phần cuối, khiếp Vinh Danh dứt với lời tôn vinh Đức Kitô, Chúa Thánh Thần cùng Chúa thân phụ vì cả bố Ngôi đều phổ biến nhau một vinh quang. Bởi vì vậy bài xích ca này có tên làGloria(Vinh danh) và bên phụng vụ Đông phương viết tên là Vinh tụng ca béo (doxologia major) ngược lại với hồ hết Vinh tụng ca “ngắn”/ “nhỏ” (Gloria Patris) như kinh“Sáng danh Đức Chúa cha và...”. Vinh tụng ca xong xuôi kinh Vinh danh:“Lạy Chúa Giêsu Kitô, chỉ có Chúa là Ðấng Thánh, chỉ tất cả Chúa là Chúa, chỉ bao gồm Chúa là Ðấng tối Cao, thuộc Ðức Chúa Thánh Thần vào vinh quang quẻ Ðức Chúa Cha”xem ra cùng tương đương gần giống như như Vinh tụng ca vào lễ quy của phụng vụ thánh Gioan Kim Khẩu chính vì sau khi bốn tế cao rao:“Của thánh dành riêng cho dân thánh!”khi ngài đang giơ cao Mình tiết Thánh, ca đoàn đã đáp lại rằng:“Lạy Chúa Giêsu Kitô, chỉ tất cả Chúa là Ðấng Thánh, chỉ có Chúa là Chúa, tìm hiểu vinh quang đãng Ðức Chúa Cha”.21

THỰC HÀNH

Không được thay đổi bạn dạng văn của khiếp này bằng một bản văn không giống (QCSL 53).Vị tư tế hay, tùy nghi, một ca viên tốt ca đoàn xướng lên, rồi mọi tín đồ cùng hát chung, tốt luân phiên giữa giáo dân với ca đoàn, hay chỉ ca đoàn. Còn nếu như không hát thì phải đọc, hoặc mọi fan đọc chung, hoặc chia hai bè đối đáp (QCSL 53).Dù có thể hát hay phát âm kinh Vinh Danh (x. QCSL 53; 126 / nghi tiết Thánh lễ, số 8) nhưng lại phải nỗ lực để bảo đảm an toàn kinh Vinh Danh được hát luôn luôn luôn, ngoại trừ vì những lý do mục vụ, bởi đấy là một bài thánh ca sở hữu tính liên hoan tiệc tùng và là bài xích thi ca tự bạn dạng chất; Cũng đừng lúc nào hát khiếp Thương Xót rồi lại chỉ gọi kinh Vinh Danh.22Joseph Gelineau đã nhận được định rằng:“Đọc gớm Vinh Danh để rút ngắn thời tiếng là một chiến thuật lai căng cơ mà công cuộc canh tân vẫn sửa chữa”.23Được hát giỏi đọc trong các Chúa nhật quanh đó mùa Vọng và mùa Chay, trong số lễ trọng với lễ kính, với trong các đợt nghỉ lễ khá trọng thể (QCSL 53).Nên sử dụng bạn dạng hát cơ mà mọi người trong cùng đoàn phần nhiều thuộc để việc ca hát sở hữu tính cộng đồng và mang về một nét đặc sắc cho buổi cử hành.Nhớ cúi đầu khi gọi danh tía Ngôi Thiên Chúa ở đoạn cuối cùng danh thánh Giêsu ở phần giữa của ghê Vinh Danh (x. QCSL 275a).

Lm. Giuse Phạm Ðình Ái, chiếc Thánh Thể, SSS

______________________________________________________

1Xc. Joseph A. Jungmann, The Mass of the Roman Rite: Its Origins & Development, vol. II, trans. Francis A. Brunner (New York: Benziger, 1951), 347.

2Xc. Phan Tấn Thành, Cử hành bí tích tình thương (Sài Gòn: học viện chuyên nghành Ðaminh, 2012), 146.

3Le Gall, La Mess au fil de Ses Rites (Chambray: C.L.D, 2001), 34-35.

4Xc. Nguyễn Văn Trinh, Phụng Vụ Thánh Lễ (knxb, 1999), 247,

5Xc. Ibid.

6Xc. Le Gall, La Mess au fil de Ses Rites, 34-35.

7Xc. Nguyễn Văn Trinh, Phụng Vụ Thánh Lễ, 247.

8Xc. Johannes H. Emminghaus, The Eucharist - Essence, Form, Celebration (Collegeville, Minnesota: The Liturgical Press, 1997), 124.

9Xc. Joseph A. Jungmann, SJ, The Mass of the Roman Rite: Its Origins và Development, 2: 358.

10Xc. Lawrence J. Johnson, The Mystery of Faith: A Study of the Structural Elements of the Order of the Mass (Washington DC: FDLC/ NE, 2003),18.

11Phần này đa số dựa vào: Phan Tấn Thành, Cử hành túng bấn tích Tình yêu, 146-149.

12Lawrence J. Johnson, The Mystery of Faith: A Study of the Structural Elements of the Order of the Mass, 18.

13Xc. Nguyễn Văn Trinh, Phụng Vụ Thánh Lễ, 241-242; Xc. Joseph A. Jungmann, SJ, The Mass of the Roman Rite: Its Origins and Development, 351-352.

14Xc. Nguyễn Văn Trinh, Phụng Vụ Thánh Lễ, 241-242.

15Uỷ ban Phụng tự, Chú Thích bạn dạng Dịch nghi tiết Thanh Lễ 1992, 17-18; Anscar J. Chupungco, “The ICEL 2010 Translation”, 140.

16Xc. John D. Laurance (ed), The Sacrment of the Eucharist, 111; Xc. Nguyễn Văn Trinh, Phụng Vụ Thánh Lễ, 242.

17Xc. Johannes H. Emminghaus, The Eucharist - Essence, Form, Celebration, 126.

18Xc. Nguyễn Văn Trinh, Phụng Vụ Thánh Lễ, 243.

19Xc. Joseph A. Jungmann, SJ, The Mass of the Roman Rite: Its Origins and Development, 2: 353-354.

20Xc. Adolf Adam, The Eucharist Celebration - the Source và Summit of Faith, trans. Robert C. Schultz (Collegeville, Minnesota: A Pueblo Book/ The Liturgical Press, 1994), 29.